Zaczytana Madusia: „Kamień w wodę” Paulina Cedlerska – recenzja

Brakowało ostatnio na blogasku emocji, skupiłam się na nieco innych książkach, ale dzisiaj wracam na stare tory. Niedzielny wieczór to ten moment, w którym najlepiej siadają mi mroczne historie, stając się płynnym wprowadzeniem w poniedziałkowy zawrót głowy. Twórczość Pauliny Cedlerskiej znam całkiem dobre, dwie recenzje jej powieści znajdziecie na blogasku (tu i tu), a teraz nadszedł czas na „Kamień w wodę”. Na początku nawiązuje do innej powieści autorki „Lalkarz”, ale po jej przeczytaniu dochodzę do wniosku, że jej znajomość nie jest niezbędna, żeby zrozumieć „Kamień w wodę”. A zatem – czas na recenzję!

Małomiasteczkowy klimat zwykle skrywa najwięcej sekretów, które mimo upływu lat ciągle starają się wypłynąć na powierzchnię. Tak jak tytułowy kamień w wodę, tak odkrycie w cieniu starej garbarni brutalnie okaleczonego ciała młodej dziewczyny staje się zaledwie makabrycznym początkiem, pochłaniającym coraz to nowe ofiary, aczkolwiek niekoniecznie w sensie dosłownym. Już samo odnalezienie zwłok jest czymś poruszającym, ale jeszcze mocniej oddziałuje fakt, że znaleziono przy nim niepasujący do reszty guzik. I to powleczony ludzką skórą! A żeby jeszcze bardziej zagmatwać sprawę, okazuje się, że DNA jest różne, a ślad z guzika prowadzi do zaginionej przed laty nastolatki. To nie może być przypadek, chociaż wydaje się, że obie sprawy nie mają ze sobą absolutnie żadnego punktu stycznego. A przynajmniej na pierwszy, drugi i trzeci rzut oka.

W Czerniku pojawia się komisarz Jakub Lubański, naznaczony niewyjaśnioną dotąd sprawą zaginionej siostry. Jego największym pragnieniem jest schwytanie Lalkarza, seryjnego mordercy zostawiającego przy ciałach słomiane laleczki, chociaż najprawdopodobniej zagadka guzika w ludzkiej skórze zupełnie nie jest z nim połączona. Dodatkowo za komisarzem ciągnie się jego przeszłość, niepozwalająca mu w pełni obiektywnie spojrzeć na wszystkie sprawy. Mimo to, Lubański próbuje rozwikłać wszystkie zagadki, zataczające coraz to szersze koła.

„Kamień w wodę” ma wszystko to, co uwielbiam w polskich kryminałach – mocną warstwę psychologiczną, duszny klimat, ciężką atmosferę, zdającą się otaczać czytelnika, a momentami nawet pochłaniając go. To jedna z cech twórczości Pauliny Cedlerskiej, obudowanie kryminalnej zagadki grubą warstwą obyczajową, im gęstszą tym lepszą. Znalezienie winnego śmierci nie jest tu najważniejszym celem, bardziej liczy się sposób i środki, za pomocą których dowiadujemy się ostatecznie, kto co zrobił. Autorka także nie oszczędza swoich bohaterów, każdy z nich dźwiga swoje własne brzemię, z którym najczęściej trudno mu walczyć, tak mocno przygniata go do ziemi. Tu nie ma prostych rozwiązań ani też łatwych decyzji.

Mam wrażenie, że prowadzenie akcji w dwóch liniach czasowych stało się już standardem, który osobiście bardzo wysoko sobie cenię. Takie skonstruowanie powieści pozwala spojrzeć z różnych perspektyw, dopuszczając punkty widzenia, których przy jednoliniowej akcji nie da się wprowadzić. Małomiasteczkowa zaś atmosfera budzi niepokój i to tego rodzaju, który najbardziej mnie przeraża – niby wszyscy wszystko wiedzą, ale nikt nie chce nic powiedzieć ani też wyjaśnić, klucząc tylko gdzieś po bezdrożach, rzucając mało konkretne uwagi. Tak, ten klimat bywa mocno irytujący, ale nie da się zaprzeczyć, że takie rozwiązania w książkach kochamy najmocniej.

„Kamień w wodę” to kawał dobrej lektury, gęstej od emocji i niedopowiedzeń. Może nie ma tu szalonej akcji, może i komisarz Lubański nie wzbudza sympatii na żaden rzut oka, ale całość komponuje się całkiem zgrabnie. Jedyne, na co mogę narzekać, to fakt, że zakończenie zostało potraktowane nieco po macoszemu, jak na tak misternie rozpisywaną akcję – spokojnie ta historia mogłaby mieć jeszcze kilkadziesiąt stron, żeby w pełni zadowolić ciekawość czytelnika. A tak, uczucie niedosytu zostało ze mną po przeczytaniu ostatniej strony.

_{/*współpraca barterowa z wydawnictwem Filia Mroczna Strona / dziękuję za egzemplarz do recenzji.}